23 kwietnia 2016 roku premierę miał szósty album studyjny Beyoncé zatytułowany Lemonade. Amerykańska piosenkarka zdecydowała się kontynuować obraną przy produkcji poprzedniej płyty (Beyoncé) strategię, wydając album wizualny. Projekt składający się z 12 teledysków stanowił jedno z najgłośniejszych wydarzeń muzycznych wspomnianego roku i po dziś dzień uważany jest za najważniejsze dzieło w karierze artystki.

Jeszcze przed wydaniem Lemonade Beyoncé zdążyła zapisać się w kulturze jako głos ludności afroamerykańskiej, feminizmu czy społeczności LGBT+, komentując w swej twórczości problemy współczesnego świata. W Lemonade artystka idzie jednak o krok dalej, opowiadając intymną historię relacji, w której doszło do zdrady. Dzięki wizualnej formie albumu otrzymujemy obraz cierpienia i wyzwań, z którymi w zaistniałej sytuacji mierzy się bohaterka (w tym przypadku sama Beyoncé), oraz jej przemiany wewnętrznej.

Intuition
 

Analizując Lemonade warto sięgnąć między innymi po Obrzędy przejścia Arnolda van Gennepa oraz Morfologię bajki magicznej Władimira Proppa. Album rozpoczyna się utworem Pray You Catch Me, a głównym elementem jego narracji jest izolacja. Samotna bohaterka zaczyna wyczuwać zagrożenie. Jest nim zdrada, a wraz z nią w niebezpieczeństwie znajduje się status bohaterki jako żony. Beyoncé śpiewając: You can taste the dishonesty, it’s all over your breath, zdaje sobie sprawę, że osoba, którą darzy miłością, jest nieszczera, a ich relacja ulega zepsuciu. Na koniec utworu piosenkarka kilkukrotnie powtarza tytułowe słowa, po czym zadaje pytanie: What are you doing my love?. Następnie bohaterka skacze z wieżowca. Skok ten stanowi symbol progu będący metaforą porzucenia dawnego statusu i wkroczenia w nieznane.
 

Denial

Skok z wieżowca to również bezpośredni łącznik z drugim utworem znajdującym się na albumie – Hold Up. Beyoncé, wpadając do wody, rozpoczyna fazę liminalną obrzędu przejścia. Woda symbolizuje w tym przypadku przestrzeń między dwoma światami; mimo utraty poprzedniego statusu bohaterka nie nabyła jeszcze nowej tożsamości. Kluczowy jest moment wyjścia z wody w żółtej sukni nawiązującej do bogini Oszun. Według wierzeń afroamerykańskich to bogini miłości, piękna i bogactwa, będąca także patronką rzek, macierzyństwa i dyplomacji. Warto również zaznaczyć, że brazylijscy wyznawcy Oszun szukali u niej pomocy w rozwiązywaniu problemów miłosnych. I choć nawiązanie do Oszun może świadczyć o sile miłości Beyoncé, mimo doświadczenia zdrady, należy zwrócić uwagę na niestabilność emocjonalną bohaterki. Po otrzymaniu artefaktu, jakim jest kij bejsbolowy, obserwujemy konfrontację kobiety z otoczeniem, która za jego pomocą niszczy samochody, witryny sklepowe czy hydranty.

Anger
 

Apogeum kryzysu odnajdujemy w utworze Don’t Hurt Yourself. Tu Beyoncé decyduje się na odważny krok: podejmuje walkę, kierując oskarżycielskie słowa w stronę antagonisty. Otoczenie, w jakim piosenkarka się znajduje, jest surowe, a noszone przez nią futro oraz warkocze w stylu cornrows sprawiają, że przejmuje ona cechy wojowniczki. W utworze znalazło się także odwołanie do słów Malcolma X odnośnie sytuacji czarnoskórych kobiet w Ameryce, co nadaje walce artystki nie tylko wymiar osobisty, ale również polityczny.

Apathy
 

W kolejnym rozdziale Lemonade (Sorry) Beyoncé pozostaje w fazie przejściowej, dystansując się od emocji. Tym razem bohaterka przebywa w autobusie wraz z grupą kobiet, których ciała naznaczone są plemiennymi wzorami symbolizującymi siłę, korzenie, a także przechodzenie swego rodzaju inicjacji. W warstwie lirycznej Beyoncé deklaruje, że nie czuje już żalu i nie zamierza przepraszać. To moment, w którym ból związany z niewiernością ukochanego przeradza się w obojętność.

Emptiness
 

W teledysku do 6 Inch Beyoncé przechodzi kolejną próbę. Bohaterka, odcięta od niewiernego męża, rozpoczyna pracę nad swoją niezależnością. Jej siłę oraz niezależność symbolizują eleganckie wnętrza, luksusowe samochody, a przede wszystkim tytułowe 6-calowe obcasy stanowiące dowód ciężkiej pracy bohaterki. Mroczna, czerwona kolorystyka oraz płonący dom to również symboliczne pozbycie się dawnych ran i odejście od przeszłości.
 

Accountability
 

Daddy Lessons to podróż do korzeni Beyoncé, w której nie tylko następuje zderzenie się z nostalgią i celebrowaniem teksańskiego pochodzenia piosenkarki. To również próba poszukiwań przyczyn stanu, w jakim piosenkarka się znalazła. Przypomnienie o trudnej relacji z ojcem, z jednej strony surowym, z drugiej zaś będącym źródłem ważnych lekcji życiowych, okazuje się kluczem. Retrospekcja wykorzystana w Daddy Lessons ujawnia, że to najprawdopodobniej zignorowanie nauk ojca stanowi przyczynę obecnej sytuacji bohaterki. Mamy tu do czynienia z klasycznym zakazem oraz jego złamaniem znanym ze schematu bajki magicznej Proppa.
 

Reformation
 

W siódmym utworze Lemonade (Love Drought) powraca motyw wody. Beyoncé wraz z grupą kobiet w białych strojach wędruje po niej, co symbolizuje zbiorowy proces oczyszczania, będący kolejnym etapem wyjścia z kryzysu. Należy wspomnieć, że Love Drought rozpoczyna się słowami: Ten times out of nine, I know you’re lying / But nine times outta ten, I know you’re trying / So I’m trying to be fair, a wypowiedzenie ich sprawia, że wraz z procesem wychodzenia z kryzysu, następuje również krok ku wybaczeniu.

Forgiveness
 

W utworze Sandcastles obserwujemy intymny obraz przebaczenia oraz odbudowy relacji. Tytułowe zamki z piasku odgrywają tu symboliczną rolę, będąc metaforą nietrwałej relacji, wspólnych marzeń i planów, które mimo zniszczenia, można wznieść na nowo. To również pierwszy teledysk, w którym pojawia się antagonista, tym razem już w roli pokutnika. Między nim a partnerką dochodzi do pojednania, a surowe kadry, brak makijażu oraz spędzanie wspólnego czasu w łóżku bądź siedząc na podłodze przedstawiają parę jako zwykłych ludzi.

Resurrection

Po przebaczeniu następuje zmartwychwstanie. Beyoncé, pokonując demony przeszłości, decyduje się wykorzystać zdobytą wiedzę oraz doświadczenie poprzez pomoc innym. Stając się liderką społeczną, w geście solidarności ze swoimi ludźmi, prezentuje wizerunki czarnoskórych kobiet w żałobie. Są to głównie matki trzymające zdjęcia ich utraconych dzieci. Fotografie te służą nie tylko podkreśleniu kontekstu społecznego i rasowego, odgrywających ważną rolę w Lemonade. Stanowią one również uniwersalny obraz straty. Jak wskazuje tytuł, Forward to utwór, w którym amerykańska piosenkarka nawołuje do pójścia naprzód mimo przeżywanej traumy.
 

Hope

Dziesiąty utwór albumu Lemonade koncentruje się na zbiorowej sile oraz niezależności czarnoskórych kobiet. Przedstawia on Beyoncé jako zwycięzczynię, która stoi na czele wspólnoty. Bohaterka oraz kilka innych przedstawicielek społeczności występuje na scenie znajdującej się nieopodal plantacji – miejsca zdominowanego niegdyś przez ciężką pracę oraz niewolę. W wideoklipie do Freedom stało się ono symbolem triumfu i wyzwolenia.
 

Redemption
 

All Night, będąc przedostatnim utworem Lemonade, to punkt, w którym następuje ostateczne przejście oraz ustanowienie nowego statusu quo. Ma tu miejsce odbudowa relacji miłosnej Beyoncé z Jayem-Z. Artystka przytacza w piosence cechy prawdziwej miłości, które określają ją jako siłę, która mimo przeciwności losu, nie może być zagrożona. Wideo do All Night zawiera między innymi liczne amatorskie nagrania z udziałem piosenkarki, jej męża i innych postaci, co wzmacnia poczucie autentyczności utworu. Istotne jest w tym przypadku pokazanie zakochanych par, które symbolizują siłę oraz ciepło wynikające z prawdziwej miłości. Warto również dodać, że jedno z archiwalnych nagrań zastosowanych w klipie pochodzi z wesela Beyoncé z Jayem-Z, co stanowi metaforyczne odnowienie przysięgi małżeńskiej. Zabieg ten wpisuje się w schemat bajki magicznej Proppa, według którego po zwycięstwie następuje
przyjęcie.
 

Formation
 

Utwór zamykający Lemonade to polityczny manifest i prezentacja nowej tożsamości, którą bohaterka zyskała przechodząc rytuał. Teledysk do Formation jest skupiskiem odniesień do czarnej kultury, jej historii, a także komentarzy społecznych czy rasowych. Część scen stylizowana na portrety E.J. Bellocqa z albumu Storyville Portraits stanowi oddanie hołdu czarnoskórym kobietom z Południa. Ujęcia prezentujące piosenkarkę na dachu tonącego radiowozu są zaś oceną sytuacji po huraganie Katrina w Luizjanie z 2005 roku, co ma za zadanie symbolizować obojętność władz wobec społeczności afroamerykańskiej dotkniętej klęską żywiołową. Formation jest zatem utworem nawołującym do zjednoczenia, podjęcia wspólnej walki z niesprawiedliwym systemem, a także celebracją swego pochodzenia, kultury i mieszkańców Południa, o czym świadczą osobiste słowa: My daddy Alabama, momma Louisiana / You mix that negro with that Creole / Make a Texas bama.

Lemonade to precyzyjnie skonstruowana opowieść o przemianie wewnętrznej wynikającej z doświadczenia zdrady oraz walki z systemem. Bohaterka, którą dotknęła szkoda w postaci niewiernego męża, zmuszona jest porzucić dawny status, by znaleźć wyjście z zaistniałej sytuacji. Przechodząc przez różne stany emocjonalne następuje rytualne oczyszczenie oraz przebaczenie, którego nie można jednak traktować jako powrót do punktu wyjścia. Przemiana bohaterki sprawiła, że ta stała się postacią znacznie silniejszą niż dotychczas; odradza się jako świadoma swojej siły kobieta, która przejmuje rolę liderki społecznej czarnoskórej ludności, a w szczególności kobiet. Status piosenkarki jako postaci ważnej dla wspomnianej społeczności ujawnia się pod koniec albumu, gdzie ciężar historii przesunięty zostaje z prywatnej na zbiorową. Beyoncé staje się swego rodzaju fundamentem afroamerykańskiej tożsamości, dumy z korzeni oraz walki z systemową niesprawiedliwością.

Ilustracja wprowadzenia: materiały prasowe