Policyjne seriale od lat podbijają rekordy popularności u telewidzów. To nie tylko czysta rozrywka, ale także pośrednie kształtowanie wyobrażeń widzów o tym, jak wygląda codzienność funkcjonariuszy. Błyskotliwe przesłuchania trwające kilka minut, pościgi i nieustanna adrenalina tworzą obraz, który ma niewiele wspólnego z rzeczywistym zawodem policjanta. Warto przyjrzeć się, gdzie kończy się scenariuszowa fikcja, a zaczyna prawdziwy mundur.
Fascynacja pracą stróżów prawa jest całkowicie zrozumiała. Zawód ten łączy w sobie elementy ryzyka, wysoką odpowiedzialność oraz poczucie misji. Głównym problemem, który pojawia się w serialach, jest fakt, że kultura popularna wyostrza jedne aspekty służby, a inne spycha na dalszy plan lub całkowicie pomija. Jak te proporcje wyglądają naprawdę, a jak ukazywane są w serialu?
Pierwszą i najbardziej uderzającą różnicą między fikcją a rzeczywistością jest tempo pracy. Na ekranie każda zmiana w pracy obfituje w spektakularne wydarzenia. W serialu regularnie pojawiają się napady, strzelaniny, dramatyczne interwencje następujące po sobie bez chwili wytchnienia. W rzeczywistości znaczna część dnia to monotonne godziny obserwacji, reakcje na niewielkie wykroczenia, interwencje domowe lub kontrole drogowe. Wiele zmian policjantów kończy się nawet bez ani jednego zdarzenia, które nadawałoby się na scenariusz filmu akcji.
Bardzo dużą część tego zawodu stanowi za to biurokracja. To nieodłączny element, który dla zwykłych obywateli jest niewidoczny. W serialach ten wątek również często jest pomijany. Okazuje się, że każda interwencja, zatrzymanie czy nawet rutynowa kontrola pociąga za sobą konieczność sporządzenia szczegółowej dokumentacji w postaci notatek służbowych, protokołów, raportów. Funkcjonariusze często żartują, że więcej czasu spędzają przy klawiaturze komputera niż w terenie i wcale nie jest to przesada. Precyzja tych dokumentów ma kluczowe znaczenie, ponieważ to na ich podstawie budowane są późniejsze postępowania. Jeśli więc w dokumentację wkradnie się jakikolwiek błąd formalny, może to zaważyć na losie sprawy w sądzie. To właśnie ta żmudna, wymagająca skupienia praca administracyjna stanowi fundament skutecznego działania policji, choć w serialach niemal nigdy nie pojawia się na pierwszym planie.
Popularne produkcje telewizyjne utrwaliły kilka trwałych mitów, które warto zmierzyć z rzeczywistością. Jednym z nich jest przekonanie, że pojedynczy, charyzmatyczny detektyw rozwiązuje swoją sprawę dzięki intuicji i samotnym śledztwom prowadzonym często wbrew przełożonym. W praktyce policja to wysoce zhierarchizowana i proceduralna organizacja, gdzie sukces to owoc pracy całego zespołu. Na taki zespół często składają się m.in. dzielnicowi, technicy kryminalistyki, analitycy, negocjatorzy. Żaden z funkcjonariuszy nie działa w pojedynkę wbrew regulaminowi. Przestrzeganie wszystkich procedur nie jest przeszkodą i ograniczeniem, a gwarancją, że zebrane dowody będą miały wartość prawną. Serialowe przesłuchania są dynamiczne, podejrzany zwykle łamie się po kilku manipulacyjnych zdaniach. W rzeczywistości za to przesłuchania bywają wielogodzinnym, cierpliwym procesem, w którym zatrzymany jest objęty ścisłymi prawami.
Polski telewidz najlepiej zna te wyobrażenia z rodzimych produkcji, wśród których szczególne miejsce zajmuje serial Policjantki i policjanci. To wieloletni tytuł będący dla wielu osób podstawowym źródłem wiedzy o codzienności komisariatu. Tego typu formaty starają się oddać atmosferę prawdziwej służby i pokazać ludzki wymiar zawodu. Natomiast aby utrzymać uwagę widza, w produkcji nie może zabraknąć podkręconej fabuły pełnej dramatycznych wydarzeń, konfliktów czy pomijania rutynowych działań. Dodatkowo każdy policjant w serialu musi być charyzmatyczny i przebojowy, przez co dobrze się go ogląda. Z czasem widzowie chcą wiedzieć o bohaterach coraz więcej i ich losy śledzą nie tylko w serialu, ale także w internecie np. na portalu Świat Seriali. Praca policjanta jest od nich o wiele mniej widowiskowa, a jednocześnie jest bardzo wymagająca psychicznie. Użycie broni czy dynamiczny pościg należą do rzadkości.
Najpoważniejszym przemilczeniem popularnych produkcji o policjantach jest realny koszt emocjonalny noszenia munduru. Funkcjonariusze regularnie obcują z ludzką tragedią. Muszą pracować przy wypadkach, przemocy domowej, widzą cierpienie ofiar i ich bliskich. Nieustanna ekspozycja na tak trudne sytuacje szybko prowadzi do wypalenia zawodowego, przewlekłego stresu, a nawet do zespołu stresu pourazowego. W serialach bohater po trudnych wydarzeniach jak gdyby nigdy nic wraca do formy w kolejnym odcinku. W rzeczywistości na policjanta spada ciężar psychiczny, wymagający wsparcia psychologów i długiej pracy nad sobą. Na szczęście zdrowie psychiczne funkcjonariuszy to temat coraz częściej poruszany, mimo tego, że do niedawna była tematem tabu.
Nie mniej istotne jest obciążenie związane z pogodzeniem systemu pracy i życia prywatnego. Służba odbywa się w systemie zmianowym. Policjanci pracują nieregularnie w nocy, w święta, weekendy. Wymaga się od nich gotowości do stawienia się na wezwanie, co znacząco odbija się na relacjach rodzinnych. Do tego dochodzi realne ryzyko fizyczne na nieprzewidywalnych interwencjach, w kontaktach z agresywnymi sprawcami. To często decyzje podejmowane w ułamku sekundy, za które ponosi się pełną odpowiedzialność prawną i moralną. Funkcjonariusze powinni stale utrzymywać sprawność fizyczną, doskonalić swoją wiedzę prawniczą i ciągle szkolić się. To właśnie ten pełny obraz, łączący rutynę, odpowiedzialność i ciężar emocjonalny, najlepiej oddaje prawdę o zawodzie, którą serialowa rozrywka upraszcza.
Artykuł sponsorowany
Jest i będzie tylko jeden Blade? Klątwa Wesleya Snipesa z Deadpool & Wolverine najwidoczniej nie została jeszcze zdjęta. Mahershala Ali potwierdził, że nie zagra Erica Brooksa/Blade’a, a zapowiedziany reboot został skasowany.
